Kto komu sprzedaje prąd? Dlaczego i na jakich zasadach Polska eksportuje i importuje prąd do Unii Europejskiej?

Justyna Madan
Justyna Madan
Kiedy Polska eksportuje, a kiedy importuje energię?
Kiedy Polska eksportuje, a kiedy importuje energię? 123rf
W święta Bożego Narodzenia Szwecja importowała prąd z Polski, najwięcej od trzech lat. A jeszcze niedawno mogliśmy znaleźć informacje o sytuacji odwrotnej, kiedy to my korzystaliśmy ze szwedzkiej energii. Dlaczego tak się dzieje? W ostatnich dniach energia elektryczna na rynku hurtowym w Polsce była tańsza niż w Szwecji, dlatego okresowo ją eksportowaliśmy. Trzeba jednak zaznaczyć, że kierunek przepływów może się zmieniać nawet z godziny na godzinę – informują Polskie Sieci Elektroenergetyczne.

Jak podaje serwis Energy Instrat na podstawie informacji Polskich Sieci Elektroenergetycznych „Eksport na szwedzki rynek rósł i w niedzielę 26 grudnia przepływy w szwedzką stronę doszły do 8828 MWh. Takich ilości Szwedzi nie sprowadzali od nas od prawie trzech lat.” W lutym 2021 roku Szwedzi również posiłkowali się polską energią. Regularnie robią to również Czechy i Słowacja. Czechy we wrześniu importowali nawet 43 tys. MWh dziennie, a Słowacy w październiku pobierali ok. 27 tys. MWh dziennie. Czy jest to niezwykła sytuacja? Okazuje się, że nie.

Dlaczego Polska eksportuje i importuje energię?

„Wielkość importu i eksportu energii do Polski to wynik swobodnej gry rynkowej uczestników na europejskim rynku energii elektrycznej, który został uwolniony i poddany grze konkurencyjnej już kilkanaście lat temu. Analogiczne zasady obowiązują we wszystkich krajach UE” – wyjaśnia Maciej Wapiński, specjalista z departamentu komunikacji PSE.

Z systemem szwedzkim Polska jest połączona za pomocą podmorskiego kabla o mocy maksymalnej 600 MW. O kierunku przepływu ze Szwecji do Polski lub z Polski do Szwecji (import lub eksport) decydują uczestnicy rynku zawierając transakcje kupna i sprzedaży. Te zasady obowiązują na wszystkich połączeniach transgranicznych z sąsiadującymi krajami EU. Kluczowy jest przy tym układ cen - co do zasady energia elektryczna powinna przepływać ze strefy o niższej cenie do strefy o cenie wyższej.

„W ostatnich dniach energia elektryczna na rynku hurtowym w Polsce była tańsza niż w Szwecji, dlatego okresowo ją eksportowaliśmy. Trzeba jednak zaznaczyć, że kierunek przepływów może się zmieniać nawet z godziny na godzinę. Przykładowo w nocy możemy eksportować energię elektryczną, a w ciągu dnia importować” – dodaje Wapiński.

Europejski rynek energii elektrycznej

„Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) jest integralną częścią rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, na którym panuje swoboda obrotu towarami, w tym energią elektryczną. Wspólnotowy zintegrowany rynek energii elektrycznej jest priorytetem polityki energetycznej Unii Europejskiej, a transgraniczne zdolności przesyłowe w kierunku eksportu oraz importu są fundamentem jego funkcjonowania” – informują Polskie Sieci Elektroenergetyczne w raporcie o wymianie transgranicznej energii elektrycznej.

Mechanizm łączenia rynków, czyli tzw. market coupling, to podstawowe narzędzie transgranicznych zdolności przesyłowych i kształtowania cen energii w każdym kraju Unii Europejskiej. Chodzi o to, że o kierunkach i wolumenach wymiany handlowej energii elektrycznej decydują wyłącznie relacje cenowe.

„Na rynku energii elektrycznej o kierunkach wymiany energii elektrycznej decydują preferencje uczestników rynku, wyrażane poprzez składane przez nich oferty cenowe w zakresie zakupu oraz sprzedaży energii elektrycznej. Rolą operatora jest dbanie o bezpieczeństwo pracy systemu podczas realizacji przepływów energii elektrycznej wynikających z transakcji handlowych uczestników rynku. Podstawowym narzędziem operatora jest rynek bilansujący, służący do bilansowania zasobów KSE w czasie rzeczywistym. W sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa pracy systemu, operator ma prawo sięgnąć po działania interwencyjne, w tym po interwencyjną wymianę międzyoperatorską” – wyjaśniają PSE.

Wymiana handlowa obserwowana na graniach KSE jest agregatem transakcji zawieranych przez indywidualnych uczestników rynku w ramach realizowanych przez nich strategii biznesowych. Historycznie Polska była eksporterem energii elektrycznej netto. Obecnie, przede wszystkim z uwagi na obciążenia związane z ceną uprawnień do emisji CO2, Polska stała się importerem netto. W 2019 roku import handlowy netto sięgnął ok. 10,4 TWh. W pierwszej połowie 2020 roku wyniósł 6,4 TWh.

„Europejski rynek energii elektrycznej jest systemem naczyń połączonych, kreującym możliwości importu i eksportu stosownie do bieżącego bilansu energetycznego danego kraju. Mechanizmy rynkowe pozwalają w szczególności na sprzedaż nadwyżki energii przez krajowych uczestników rynku w przypadku wystąpienia jej niedoborów w krajach sąsiadujących, np. w okresach niższej generacji ze źródeł odnawialnych w Europie Środkowej” – czytamy w raporcie PSE.

Przykładem może być np. 27 sierpnia 2020 r., kiedy to wysokie ceny energii elektrycznej na zachodzie i północy Europy stworzyły okazję do eksportu energii z krajowych jednostek. Eksport w godzinach wieczornych sięgnął niemal 2000 MW, po czym w godzinach nocnych został zastąpiony przez równie wysoki import.

Transgraniczne przepływy energii są naturalną cechą połączonych systemów elektroenergetycznych. Energia elektryczna wymieniana między tymi systemami jest towarem handlowym, a instytucje Unii Europejskiej w swych politykach i aktach prawa wspólnotowego wspierają wolny handel tą energią.

Strefa Biznesu - Boże Ciało 2023. Gdzie i za ile wyjadą Polacy?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na strefabiznesu.pl Strefa Biznesu
Dodaj ogłoszenie