Koronawirus: 31.03.2020 r. Skutki dla firm i pracowników będą dramatyczne bez szybkich działań osłonowych rządu. Co musi być w specustawie?

Zbigniew Biskupski
Zbigniew Biskupski
Wstrzymanie działalności wielu firm wskutek wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego, oznacza poważne straty, a w wielu przypadkach utratę ich płynności finansowej i problem z dalszym funkcjonowaniem, także z wypłatą wynagrodzeń i koniecznością zwalniania pracowników.
Wstrzymanie działalności wielu firm wskutek wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego, oznacza poważne straty, a w wielu przypadkach utratę ich płynności finansowej i problem z dalszym funkcjonowaniem, także z wypłatą wynagrodzeń i koniecznością zwalniania pracowników. Piotr Hukało / Polska Press
Szybkie działania osłonowe rządu są ważne nie tylko dla firm i dla przedsiębiorców, ale dla wszystkich Polaków. Kłopoty firm to problemy osób zatrudnionych w nich na etatach, wielkie problemy osób na umowach śmieciowych, a niemal katastrofa dla samozatrudnionych oraz jednoosobowych firm działających na rynku, zwłaszcza w usługach i branżach objętych największymi ograniczeniami wynikającymi z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego.

Firmy apelują do rządu o pilne działania osłonowe. Zapowiedziała je – w formie specustawy – już 10 marca minister rozwoju Jadwiga Emilewicz. Projekt takiej ustawy powinien być we wtorek 17 marca przedmiotem obrad rządu, by jak najszybciej został uchwalony przez Sejm i Senat i stał się obowiązującym prawem.

Wszyscy potrzebują wsparcia

Przymusowa kwarantanna spowodowana pandemią koronawirusa to zła wiadomość dla gospodarki, a w konsekwencji dla każdego z nas. Choć są branże, które mniej lub bardziej już cierpią – albo dopiero ucierpią – wskutek działań podejmowanych dla powstrzymania choroby, to finalnie nikt nie wyjdzie bez strat i konsekwencji.
Gospodarka jest systemem naczyń połączonych – jeśli gdzieś nie ma wpływu, to i w kolejnych naczyniach pojawi się pustka, a już te ostatnie – rynek i konsument mogą doświadczyć samego dna. Kryzys i kłopoty zaś rozprzestrzeniają się jak wirus. Najpierw punktowo „zarażonych” jest kilka podmiotów, by po pewnym czasie chorowały już tysiące.

W uproszczeniu to działa jak domino. Firmy „pierwszego ryzyka” – gastronomia, turystyka itd. – mają kłopoty, nie płacą kontrahentom i zwalniają pracowników. Kolejne firmy wpadają przez to w kłopoty i reagują tak samo. A że mają sieć swoich kontrahentów, ich problemy także zaczynają dotykać i też upadają. Coraz więcej pracowników nie ma pracy i pieniędzy na zakupy, spada popyt, padają drobni kupcy i lawina robi się nie do zatrzymania Podobnie jak spadki wartości akcji na giełdach.
Gołym okiem widać, że najbardziej ucierpią – już cierpią branże – usługowe. Turystyka już na pewno zaliczy ten sezon do najmniej udanych, niezależnie jak długo potrwa kwarantanna. Tracą już firmy świadczące wszelkie usługi, od klubów fitness, restauracji – nawet jeśli te zdecydują się na przygotowywanie posiłków na wynos.
To firmy, które ucierpiały bezpośrednio, ale nie tylko one znalazły się w trudnej sytuacji.

Kto ile wytrzyma bez pomocy

W pierwszym tygodniu marca prawie 39 proc. firm z sektora MŚP odczuwało negatywne skutki rosnącej liczby zachorowań na koronawirusa w Europie i na świecie. 37,5 proc. z nich przyznało, że z tego powodu musi podnieść koszty prowadzenia działalności. W co trzeciej firmie widoczny był spadek sprzedaży i produkcji. Z kolei 27,5 proc. ankietowanych w badaniu na zlecenie Rzetelnej Firmy mówiło o zmniejszeniu płynności finansowej.

Zbliża się pora na przejście z czasu zimowego na letni. Czy to już w tę niedzielę, a jeśli nie, to w którą? A może już w ogóle nie przestawiamy czasu? Kliknij w ten tekst a dowiesz się wszystkiego.

Wskazuje się, że podjęte wskutek epidemii ograniczenia najbardziej dotkną branżę turystyczną, transport, przewoźników lotniczych, gastronomię, organizatorów imprez masowych, teatry, kina, branżę fashion, galerie handlowe oraz przemysł farmaceutyczny. Wielu managerów zadaje sobie dziś pytanie, jak przetrwać ten ciężki czas i nie zbankrutować. Największe problemy będą dotyczyć tych firm, które już zmagały się z problemami finansowymi, a sytuacja związana z koronawirusem jedynie pogłębi ten stan. Mam tutaj na myśli, w szczególności nieplanowaną absencję dużej liczby pracowników, czy też niedobór produktów, szczególnie towarów importowanych z Chin.

Na pytanie jak długo przedsiębiorstwo byłoby w stanie przetrwać bez ogłaszania bankructwa, gdyby epidemia koronawirusa rozprzestrzeniła się w Polsce i na dużą skalę wprowadzono by kwarantannę 11 proc. ankietowanych wskazała, że najwyżej miesiąc, 19 proc. do trzech miesięcy, a 24 proc. że do pół roku. 26 proc. ankietowanych deklarowało, że ich firma przetrwałaby rok i dłużej.

Co postulują przedsiębiorcy

"Wstrzymanie działalności wielu firm, oznaczać będzie jednak poważne straty, a w wielu przypadkach utratę ich płynności finansowej i problem z dalszym funkcjonowaniem. Dlatego konieczne jest m.in. uruchomienie nieoprocentowanych kredytów z odroczonym terminem spłaty, dotacji na pokrycie kosztów stałych działalności dla firm, które utraciły zdolność regulowania zobowiązań, zwiększenie gwarancji BGK czy limitów pomocy de minimis" alarmowała Konfederacja Lewiatan bezpośrednio po ogłoszeniu decyzji rządu związanych z ogłoszeniem stanem zagrożenia epidemicznego.
W poniedziałek 16 marca organizacja przekazała przekazuje rządowi kilkadziesiąt rekomendacji do pakietu osłonowego, chroniącego firmy przed skutkami pandemii. Rekomendacje powstały we współpracy z kilkuset firmami i zostały przekazane do minister Jadwigi Emilewicz.
Wśród postulatów są m. in. zawieszenie płatności składek na ZUS, dofinansowanie wynagrodzeń w czasie przestoju lub skróconego wymiaru czasu pracy, wyłączenie obowiązku wypłaty wynagrodzenia i przyznanie zasiłku chorobowego, czy zapewnienie firmom szybkiego dostępu do finansowania na preferencyjnych warunkach.

  • Wybrane postulaty przedsiębiorców
  • •Wsparcie w sytuacji zawieszenia działalności zakładu pracy
  • •Dofinansowanie wynagrodzeń w czasie przestoju ekonomicznego lub obniżenie wymiaru czasu pracy
  • •Wyłączenie obowiązku wypłaty wynagrodzenia i przyznanie zasiłku chorobowego
  • •Zniesienie odpowiedzialności za niewykonanie umowy, rekompensata za szkodę powstałą w wyniku działania władz publicznych
  • •Zawieszenie płatności składek na ZUS
  • •Zawieszenie wszystkich terminów procesowych
  • •Odstąpienie od stosowania sankcji przewidzianych w kodeksie karnym-skarbowym
  • •Zawieszenie stosowania przepisów o zatorach płatniczych
  • •Uchylenie obowiązku osiągnięcia minimalnej rentowności podatkowej przez podatkowe grupy kapitałowe (PGK)
  • •Wstrzymanie poboru i niewprowadzanie nowych podatków sankcyjnych
  • •Odroczenie wprowadzenia JPK_V7M i JPK_V7K do końca 2020 roku
  • •Odroczenie terminu złożenia informacji o cenach transferowych TP-R za 2019 r.
  • •Odroczenie terminów na złożenie deklaracji i zeznań podatkowych
  • •Odroczenie terminów na złożenie deklaracji i zeznań podatkowych
  • •Zapewnienie przedsiębiorcom szybkiego dostępu do finansowania na preferencyjnych warunkach
  • •Zapewnienie przedsiębiorcom wsparcia ze środków unijnych w wymuszonych procesach transformacji.

Pełny tekst rekomendacji przekazany do Ministerstwa Rozwoju - do przeczytania na kolejnej stronie tego artykułu

Podobne rozwiązania proponują inne organizacje skupiające przedsiębiorców. - „Konsekwencją obecnej sytuacji jest ograniczenie aktywności w wielu sektorach gospodarki na bezprecedensową skalę. W celu ochrony polskiej gospodarki przed poważniejszymi stratami oraz podtrzymania stabilności wielu polskich przedsiębiorstw – zatrudniających miliony pracowników, konieczne jest podjęcie zdecydowanych i zakrojonych na szeroką skalę działań w sferze polityki fiskalnej. Pierwszym krokiem proponowanym przez Federację Przedsiębiorców Polskich jest przejęcie przez ZUS wypłaty zasiłku chorobowego od 1. dnia choroby lub kwarantanny w wysokości 100% wynagrodzenia osoby ubezpieczonej. Takie rozwiązanie jest potrzebne w celu wyeliminowania sytuacji, w której w miejscach pracy pojawiałyby się osoby wykazujące objawy chorobowe, potencjalnie zarażające innych pracowników. Odciążyłoby ono również pracodawców, którzy w okresie spadku obrotów i przestoju ekonomicznego musieliby pokrywać wynagrodzenie chorobowe. Zakładając, że ze zwolnienia wypłacanego na takich zasadach skorzystałoby 500 tys. osób, przy 21-dniowym średnim okresie jego trwania, koszt takiego rozwiązania wyniósłby 1,8 mld zł. O taką wartość musiałaby zostać zwiększona dotacja z budżetu państwa do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych” – komentuje Marek Kowalski, przewodniczący Federacji Przedsiębiorców Polskich, prezes Centrum Analiz Legislacyjnych i Polityki Ekonomicznej (CALPE).

Co zaproponował rząd

  • Przypomnijmy jakie działania zapowiedział rząd 10 marca:
  • Ulgi w należnościach, w tym udogodnienia w płatnościach podatków i składek ZUS;
  • Instrumenty na rzecz poprawy płynności finansowej firm, w tym wsparcie gwarancyjne oraz dopłaty do kredytów;
  • Ochronę i wsparcie rynku pracy, m.in. rozwiązania dla firm zmuszonych do przestojów – zawierać będzie pakiet osłonowy dla przedsiębiorców.

Lewiatan proponuje następujące działania osłonowe i wspierające dla firm w okresie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19:

1.Wsparcie w sytuacji zawieszenia działalności zakładu pracy
Powinna istnieć możliwość wprowadzenia przestoju ekonomicznego lub obniżenia zmniejszenia wysokości wypłacanego wynagrodzenia pracownikom, ale płaca nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Koszty wynagrodzenia za czas zawieszenia działalności zakładu pracy ponoszą pracodawca oraz Skarb Państwa w równych częściach. Skarb Państwa pokrywa zobowiązania w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych.

2.Dofinansowanie wynagrodzeń w czasie przestoju ekonomicznego lub obniżenie wymiaru czasu pracy
W sytuacji nadzwyczajnego spadku obrotów (również spodziewanego spadku obrotów, udokumentowanego na podstawie zerwanych kontraktów, spadku zamówień) powinno się umożliwić wprowadzenie przestoju ekonomicznego lub obniżenia wymiaru czasu pracy. Dobrą podstawą do przygotowania skutecznych instrumentów w tym zakresie jest ustawa z 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy. Dają one możliwość obniżenia wynagrodzenia do co najmniej minimalnego i zapewniają dofinansowanie wynagrodzeń i składek ZUS. Należy jednak dostosować te przepis do obecnej sytuacji, skracając wymagany okres badania spadku obrotów i odchodząc od obowiązku wprowadzenia rozwiązań w układzie zbiorowym lub porozumieniu ze związkami zawodowymi, co może znacząco wydłużyć okres reakcji na sytuację kryzysową. Należy ograniczyć się do konsultacji ze związkami zawodowymi i informowania właściwych organów.
3.Wyłączenie obowiązku wypłaty wynagrodzenia i przyznanie zasiłku chorobowego
W przypadku niezdolności do pracy (w wyniku wydania decyzji przez właściwe organy) pracodawca nie powinien być zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia. W takim przypadku pracownikowi powinien należeć się zasiłek chorobowy od pierwszego dnia.
4.Zniesienie odpowiedzialności za niewykonanie umowy, rekompensata za szkodę powstałą w wyniku działania władz publicznych
Należy wprowadzić szczególne przepisy, które zwolnią przedsiębiorców z odpowiedzialności za niewykonanie umowy oraz niewywiązywanie się ze zobowiązań umownych ze względu na działania władz publicznych. Ponadto przedsiębiorcom, którzy ponieśli stratę powstałą w wyniku działania władz publicznych powinno przysługiwać odszkodowanie adekwatne do poniesionych strat
5.Zawieszenie płatności składek na ZUS
Dla mikro i małych firm, poważnym, comiesięcznym obciążeniem jest odprowadzenie składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. W związku z zaistniałą sytuacją, wielu najmniejszych przedsiębiorców nie osiągnie dochodów pozwalających na zapłatę składek, w szczególności mali restauratorzy, handlowcy, często artyści. W tej sytuacji trzeba zawiesić płatność składek na ZUS.
6.Zawieszenie wszystkich terminów procesowych
Konieczne są regulacje w zakresie zawieszenia terminów procesowych przewidzianych m.in. w ustawach Ordynacja podatkowa, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Kodeks Postępowania Cywilnego i innych, jak np. termin do złożenia odwołania, do zapoznania się z aktami.
7.Odstąpienie od stosowania sankcji przewidzianych w kodeksie karnym-skarbowym
Postulujemy odstąpienie od stosowania przepisów kodeksu karnego-skarbowego, w każdej sytuacji, w której – ze względu na ograniczenia związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa w czasie obowiązywania stanu epidemicznego – nie zostały prawidłowo lub na czas wypełnione obowiązki podatkowe.
8.Zawieszenie stosowania przepisów o zatorach płatniczych
Apelujemy o czasowe zawieszenie stosowania przepisów ustawy 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych.
9.Uchylenie obowiązku osiągnięcia minimalnej rentowności podatkowej przez podatkowe grupy kapitałowe (PGK)
Postulujemy, by dla już istniejących PGK w roku 2020 został zawieszony i nie obowiązywał warunek uzyskania 2% rentowności podatkowej (zawieszenie stosowania art. 1a ust. 2 pkt 4 ustawy o CIT), tak by w konsekwencji PGK nie spełniające tego warunku w 2020 r. nie zostały rozwiązane i zmuszone do poniesienia dodatkowych kosztów związanych z funkcjonowaniem jako indywidualny podatnik po rozwiązaniu PGK.

10.Wstrzymanie poboru i niewprowadzanie nowych podatków sankcyjnych
Priorytetem powinno być zawieszenie stosowania przepisów o podatku minimalnym z tytułu własności środka trwałego oddanego w najem lub dzierżawę. Należy zrezygnować z wprowadzenia podatku od cukru oraz podatku od sprzedaży detalicznej, które wg. planów Rządu mają wejść w życie od 1 lipca 2020 r.
11.Odroczenie wprowadzenia JPK_V7M i JPK_V7K do końca 2020 roku
Wprowadzenie obligatoryjnych plików z deklaracją i rejestrem VAT na 1 lipca 2020 jest krokiem w dobrym kierunku. Zważywszy jednak na poziom wymaganych zmian, czasochłonność i koszt tego przedsięwzięcia, przy jednoczesnym braku efektów fiskalnych, zasadne jest zwolnienie podatników z konieczności poświęcania czasu i kosztów na pracę nad tym plikiem JPK. Przesunięcie terminu do 1 stycznia 2021 (i odpowiednie przesunięcie dla kolejnych grup) składania nowych struktur JPK_VAT jest konieczne.
12. Odroczenie terminu złożenia informacji o cenach transferowych TP-R za 2019 r.
Należy odroczyć termin złożenia formularza TP-R do czasu wydania przez ministra finansów nowych rozporządzeń w tym zakresie. Biorąc pod uwagę zaistniałą sytuację, która niewątpliwie spowoduje przesunięcie/wydłużenie prac nad nowym rozporządzeniem, proponujemy przesunięcie terminu na złożenie przez podatników formularza TP-R do końca 2020 roku.
13.Odroczenie terminów na złożenie deklaracji i zeznań podatkowych
Niezbędne jest odroczenie terminów na:
•porządzenie i podpisanie sprawozdań finansowych za rok 2019 do co najmniej 30 maja 2020 r.
•złożenie deklaracji CIT-8 za rok 2019 do co najmniej 30 maja 2020 r.
•złożenie deklaracji MDR w zakresie schematów podatkowych do 30 maja 2020 r.
•złożenie deklaracji IFT-2R do 30 maja 2020 r.
•złożenie deklaracji VAT-7, VAT-8, VAT-9M, VAT-12 i plików JPK do 30 maja 2020 r.
•rozliczenie z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska za 2019 r. do 30 maja 2020 r.
•rozliczenie z tytułu opłaty produktowej za produkty za 2019 r. do 30 maja 2020 r.
14.Zapewnienie przedsiębiorcom szybkiego dostępu do finansowania na preferencyjnych warunkach
Należy zapewnić przedsiębiorcom szybki dostęp do finansowania w celu utrzymania działalności w okresie kryzysu, np. poprzez dostęp do preferencyjnych kredytów i pożyczek oraz wsparcie zdolności kredytowej przez zapewnienie gwarancji kredytowych. Preferencje kredytowe powinny dotyczyć w szczególności dostępu do taniego kredytu lub pożyczki. Konieczne jest tu m.in. wydłużenie okresu gwarancji do co najmniej 63 miesięcy dla kredytów obrotowych odnawialnych, odstąpienie od prowizji od gwarancji, ustalenie maksymalnej wysokości gwarancji na poziomie 80%, wprowadzenie regwarancji dla gwarancji handlowych oraz zwiększenie limitu i uelastycznienie zasad udzielania pomocy de minimis.
15.Zapewnienie przedsiębiorcom wsparcia ze środków unijnych w wymuszonych procesach transformacji.
Zmiana przeznaczenia środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, przede wszystkim poprzez finasowanie przechodzenia na pracę zdalną (m.in.: zakup wymaganej infrastruktury, oprogramowania, ale także nabycie kompetencji), zmianę sposobu dostarczania usług, w tym usług rozwojowych (np. zakup platform komunikacyjnych, przekształcanie kursów stacjonarnych w kursy on-line), outplacementu, finansowanie inwestycji modernizacyjnych polegających na cyfryzacji procesów w przedsiębiorstwie, wsparcie zmiany profilu działalności (przebranżowienie), wsparcie prawne m.in. w zakresie stosowania przepisów przejściowych, renegocjacji umów długoterminowych.

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Strefa Biznesu: „Wojna cenowa” sklepów. Ile sklepy na tym zarabiają?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na strefabiznesu.pl Strefa Biznesu