Wyrok TSUE w sprawie frankowiczów 2019 r. Czy europejski sąd rozwiązał problem polskich kredytów hipotecznych we frankach? [18.10.2019 r.]

Zbigniew Biskupski AIP, Łukasz Bielecki adwokatZaktualizowano 
Sierpień 2016, Belweder. Prezentacja projektu ustawy frankowej firmowanej przez prezydenta RP. Piotr SmolińSki
Miał być czarny czwartek dla banków w Polsce, ogólny triumf „pokrzywdzonych przez system bankowy” frankowiczów i w tle początek recesji polskiej gospodarki. Tymczasem jest jeszcze większe zamieszanie niż było wcześniej, a jego konkretną miarą mogą być kursy banków na GPW – raz idące w górę, raz spadające by znów pójść w górę.

Wszystko to za sprawą wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu, który 3 października 2019 r. udzielał odpowiedzi na tzw. pytania prejudycjalne skierowane przez polski są rozpatrujący jedną indywidualną – to ważne! – sprawę polskiego małżeństwa, które pozwało Raiffeisen Bank w związku z zaciągniętym w 2008 r, kredytem hipotecznym indeksowanym do CHF, w którym zdaniem pozywających bank zastosował niedozwoloną klauzulę indeksacyjną przez stosowanie kursów franka według specjalnie stworzonej dla siebie tabeli.

Co orzekł TSUE

Ujmując rzecz najkrócej i najprościej, Trybunał orzekł, że takie klauzule niedozwolone należy z umowy usunąć a jedynym kryterium oceny ich niezgodności z prawem jest interes kredytobiorcy. Mało tego – zawyrokował, że jeśli usunięcie z umów kredytowych klauzul niezgodnych z prawem zmieni „charakter i główny ich przedmiot”, prawo UE nie stoi na przeszkodzie, by takie umowy unieważnić.
Jednak w tym miejscu trzeba od razu zaznaczyć, iż TSUW podkreślił, iż polskie prawo nie pozwala na to, by po wykreśleniu z umowy klauzuli niedozwolonej powstałą w ten sposób lukę w umowie uzupełnić inną regulacją, tym razem pozostającą w zgodzie z prawem.

Co wynika z tego wyroku

Po pierwsze wszyscy, którzy spodziewali się, że orzeczenie TSUE rozwiąże definitywnie problem kredytów frankowych w Polsce – ot, chociażby tak jak oczekiwano i nadal oczekuje się po zapowiedzianej i nie sfinalizowanej prezydenckiej ustawie – byli w błędzie. Ten wyrok daje jedynie wskazówki sądom w Polsce jak mają postępować przy rozstrzyganiu sporów między frankowiczami a sądami.
Mało tego, część prawników wskazuje, że trzymając się litery prawa, wskazówka ta dotyczy wyłącznie umów o kredyt hipoteczny indeksowany we frankach, a to tylko część umów kredytowych we frankach – są umowy denominowane w CHF i inne. Praktycznie każdy bank udzielający kredytów hipotecznych w CHF stosował zupełnie inne wzorce umów, nawet w ramach tej samej formy. Ba, różne były także umowy indeksowane we frankach szwajcarskich, a nawet umowy wedle ogólnej zasady stosowane w odmiennych wariantach w różnych okresach kredytowania.
To gmatwa sprawę jeszcze bardziej. Jedyne co jest pewne, to fakt, iż nie tylko sądowi, który zadał pytanie TSUE, ale wszystkim polskim sądom łatwiej będzie rozstrzygać spory między kredytobiorcami a bankami. Jednak ostateczną decyzję co do formy rozstrzygnięcia, a w konsekwencji i sankcji nałożonej na kredytujący bank, TSUE pozostawił polskim składom orzekającym.
Mówiąc w uproszczeniu jeśli polski sąd uzna, że mechanizm przewalutowania kredytu jest sprzeczny z prawem (klauzula niedozwolona), to nie można go zastąpić innym mechanizmem, np. indeksowaniem według średniego kursu NBP – jak to zakładano w projektach niektórych polskich ustaw. W konsekwencji, bez braku indeksowania do franka, kredyt stanie się formalnie kredytem złotowym.
Otwarta pozostaje kwestia co dalej. Bank może bowiem całkowicie unieważnić umowę (ale czy bank nie zażąda wtedy natychmiastowego zwrotu pożyczonych pieniędzy?).
Zdaniem prawników, jeśli sąd umowy nie unieważni, kredyt z braku mechanizmu indeksacji do CHF stanie się kredytem w PLN, oprocentowanym wskaźnikiem LIBOR (oprocentowanie dla waluty szwajcarskiej na rynku międzybankowym, obecnie procenty ujemne).

- Czy polskie sądy muszą stosować się do tego wyroku? – pytam adwokata Łukasza Bieleckiego z kancelarii AXELO Prawo i Podatki dla Biznesu.
Łukasz Bielecki: - Orzeczenie to winno być „stosowane” przez sądy krajowe w analogicznych sprawach.

Czy sąd polski musi uznać umowę za nieważną jeśli po usunięciu klauzul nie jest ona spójna? Czy bank może wtedy żądać natychmiastowego zwrotu pożyczonego kapitału?
Łukasz Bielecki: - Trybunał orzekł, że Dyrektywa Rady nr 93/13/EWG nie stoi na przeszkodzie uznaniu przez sąd, że umowa nie może dalej obowiązywać, jeśli sąd uzna, że bez klauzul niedozwolonych nie może funkcjonować. W mojej ocenie zatem , to sąd krajowy będzie musiał rozstrzygnąć, czy umowa kredytu po wyłączeniu „mechanizmu indeksacji” jest zgodna z prawem polskim i możliwa do utrzymania. Jeśli sąd uzna, że nie, prowadzić to będzie do jej unieważnienia.
Trybunał jednocześnie wskazał/zasugerował w uzasadnieniu wyroku, że możliwość utrzymania umów bez „mechanizmu indeksacji” jest „niepewna”, a zatem ta ostatnia kwestia pozostaje do końca nierozstrzygnięta.
Jeśli umowa zostanie uznana za nieważną, to wypłacone środki są świadczeniem nienależnym i bank może żądać ich zwrotu. Kwestia od jakiej daty oraz czy nie może dochodzić tu do przedawnienia tego roszczenia banku jest osobnym zagadnieniem.

- Czy gdy sąd "wyrzuci" z umowy mechanizm indeksacyjny, umowa z automatu stanie się umową kredytu w PLN oprocentowaną wg LIBOR?
Łukasz Bielecki: Niestety, nie możemy tu mówić o jakimkolwiek „automacie”. Sąd będzie musiał w konkretnych wypadkach analizować, czy umowa „jest do utrzymania” po wyrzuceniu mechanizmu indeksacji.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok pozwalający polskim sądom unieważniać umowy kredytu hipotecznego zawierające niedozwolone klauzule między innymi co do sposobu przeliczania franków na złotówki. Co powinna teraz zrobić osoba spłacająca taki kredyt wyjaśnia krok po kroku radca prawny. Po prostu kliknij w ten tekst a dowiesz się wszystkiego.

Co dalej?

Ujmując rzecz najogólniej, problem frankowiczów nie został rozwiązany systemowo. Wyrok TSUE dał im swoistą promesę na korzystne rozstrzygnięcie sporu w polskim sądzie. By jednak frankowicz odniósł wymierną korzyść, musi złożyć pozew i poczekać na wyrok sądu.
Na pewno grupy kredytobiorców mających ten sam typ umów będzie chciało skorzystać z możliwości wnoszenia pozwów zbiorowych, i na pewno znajdą się kancelarie, które podejmą się sprawy prowadzić w tym trybie.
Nic jednak nie rozstrzygnie się z dnia na dzień a nawet z miesiąca na miesiąc.

polecane: Afera Amber Gold - liczby, które szokują

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 6

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

C
CHF

Dlaczego UOKIK nie nałożył jeszcze wielomiliardowych kar za złamanie prawa przez banki, czy niepodległość i wolność w Polsce równa się bank.

T
TRU

AUTOR CHYBA NIE DO KOŃCA WIE CO PISZE. ROZUMIEM, PEWNIE NIE DOCZYTAŁ ON LUB PRAWNICY. TEN WYROK JEST OPARTY O DYREKTYWĘ 93/13 I DOTYCZY WSZYSTKICH UMÓW KONSUMENTÓW Z BANKAMI.

D
Dorota

Moim zdaniem problem wcale nie jest jednoznaczenie rozwiązany, a sytutacja z frankowiczami ejst nauczka dla wszytskich biorących kredyty - należy sprawdzać, patrzeć przez Sprint Cash, słuchać ekspertów i czytać wszystkie "gwiazdki"!

C
CHF

Bardzo dobry komentarz redaktora z Radia RMF przed siodmą rano dziś tj. 07.10.2019, Brawo Ty. Ktoś w końcu powiedział prawdę.

V
Vbvhbbh

Koniec banksterki nadchodzi!!!!!

G
Gość

Dopiero co TSUE było takie be a teraz już dobre?

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3